Makaleler

Tüm makaleleri görmek için tıklayınız.

Bu blogdaki popüler yayınlar

Arda Denkel'in Felsefi Vizyonu - Stelios Virvidakis

Resim
Arda Denkel’in Felsefi Vizyonu – Stelios Virvidakis   (Çev. Efe Can Akdeniz)   Dünya Felsefe Kongresi’nin düzenleyicilerine ve özellikle Profesör Ioanna Kuçuradi’ye beni “Türkiye’de Felsefe” oturumuna katılmaya ve Arda Denkel’in çalışmaları üzerine konuşmaya davet ettikleri için teşekkürlerimi sunarak başlamak istiyorum. Gerçekten, böylesine hayranlık duyduğum seçkin bir filozofun düşüncelerini sunmamın istenmesi benim için bir onur kaynağı olmuştur. Aynı zamanda, ne yazık ki artık aramızda olmayan ve çokça özlem duyduğum sevgili dostumun düşüncelerini dile getirmek, bu işin üzücü bir tarafıdır. [1] Arda ile 1991 yılında, Yunanistan’ın Delphi şehrinde düzenlenen Balkan felsefe toplulukları konferansında tanıştım. [2]  Prof. Dragona Monachou, beni Profesör Kuçuradi ile tanıştırmıştı; o da beni, Avrupa Analitik Felsefe Topluluğu’nda Türkiye’yi en yakışır şekilde temsil edecek kişiyle tanıştıracaktı. Birkaç yıl sonra onu, topluluğun yürütme komitesi adına aday olarak önerme ...
Read more »

Felsefe Ne Yapar? - Luka Zurkic (çev. Meryem Duman)

Resim
  Felsefe Ne Yapar? - Luka Zurkic  (çev. Meryem Duman)   Felsefe eğitiminde alıştırma havuzu diye bir şey yoktur; doğrudan derin sulara bırakılırsınız. Hiçbir ders kitabı öğrencilere nasıl felsefe çalışacaklarını söylemez. Öğrenciler felsefenin ne olduğunu kendi başlarına öğrenirler. Farklı üniversitelerin bölümleri bile felsefenin ne olduğu konusunda hemfikir değildir ve hatta bir felsefe bölümü içinde felsefenin ne yaptığına dair bir fikir birliği de bulunmaz. Bu nedenle, her öğrenci felsefe okuma gerekçesine kendi karar vermelidir. Teorik ve pratik felsefe birbirinden ayrılmıştır; bunun sonucunda araştırma enstitüleri ve akademik dergiler felsefenin yalnızca belirli alanlarına odaklanırlar. Estetik ise bir yerlerde arada kalmıştır. Bazı filozoflar kalın kitaplar yazarken, diğerleri kısa makaleler yayımlar. Bazı filozoflar kendilerini Platon’un Akademisi geleneğinde görürken, diğerleri felsefe tarihini unutmayı tercih ederler. Ben, akademik bir disiplin olarak felsefeni...
Read more »

Orlando Filmi Üzerine - Melisa Tavşancı

Resim
  Orlando Filmi Üzerine - Melisa Tavşancı “Orlando (1992)” filmi, Virginia Woolf’un alternatif bir tarih anlatısı ve sahte biyografi örneği olarak karşımıza çıkan “Orlando: Bir Yaşam Öyküsü” isimli romanından uyarlanmıştır. Filmin başkarakteri Orlando, bilinmeyen bir nedenle otuz yaşına kadar erkek olarak sürdürdüğü yaşamına kadın olarak devam etmeye başlar. Orlando’nun cinsiyetinin esrarengiz bir şekilde değişmesi, erkek ya da kadın olmanın neyden kaynaklandığına ilişkin bir sorgulamaya yönlendirir, izleyiciyi. Bu metinde Orlando’nun cinsiyet geçişi deneyimini, Simon de Beauvoir’ın “(…) kadın doğulmaz, kadın olunur.” sözünü örneklemek için inceleyeceğim. Erkek ve kadın arasında onların davranışlarını, yeteneklerini ve ilgilerini belirleyen doğal bir farklılık bulunmakta mıdır? Eğer öyleyse bu nasıl bir farklılıktır? Bu farklılık, insanın biyolojik yapısı ile sıkı bir ilişki içinde bulunan ve doğuştan kaynaklanan değişmez bir özün varlığı ile mi belirlenmektedir? Buna göre erkekl...
Read more »

Mantık Felsefenin Parçası mı, Aracı mı? - Hakan Yücefer

Resim
Mantık Felsefenin Parçası mı, Aracı mı? - Hakan Yücefer     Antik Yunan’da (özellikle Helenistik dönemden itibaren) bir felsefe öğrencisi doğa bilimi ya da etik gibi konulara girmeden önce mantık öğrenmek zorundaydı. Çünkü sağlam akıl yürütmeler yapmayı öğrenmeden herhangi bir alanda akıl yürütmeye kalkışmak felsefe öğrencisini hatalı çıkarımlar yapma tehlikesiyle karşı karşıya bırakabilirdi. Felsefe metinlerinin hangi sırayla okunması gerektiğini de bu zorunluluk belirliyordu: bir filozofun önce mantık yazılarını okumamız gerek, yoksa onun diğer metinlerini anlayamayız. Bu okuma yöntemi genel olarak Antik Yunan’ın tüm felsefe metinleri için geçerli gözükse de özellikle Aristoteles’i okurken işlerlik kazanıyordu. Çünkü eldeki en kapsamlı mantık yapıtı Aristo’ya aitti. Hatta başka filozofları, mesela Platon’u okuyup anlamak için de önce Aristo mantığı okumuş olmak gerekiyordu. Bu yaklaşım bir okuma yöntemi olarak oldukça tutarlı görünüyor. Ama mantığın (ya da diyalektiğin) fels...
Read more »

Nietzsche (1844-1900) ve Presokratikler - A. Jaulin

Resim
Nietzsche (1844-1900) ve Presokratikler - A. Jaulin (Çev. Refik Güremen) Nietzsche bazen “presokratikler” terimini bazen de “preplatonisyenler” terimini kullanıyor. İsimlendirmedeki bu farklılık, dönemleştirmedeki bir kaymayla kendisini gösteren değerlendirme ve kriter değişikliğine işaret ediyor. Tragedyanın Doğuşu ’nda (1) (1872), Sokrates önemli bir kopuş noktası olarak değerlendirilirken, Yunanlıların Trajik Çağında Felsefe ’de (2) (1873), presokratiklerle birleştiriliyor ve diğer presokratiklerle birlikte “preplatonisyenler” şeklinde isimlendirilecek bir toplam içine yerleştiriliyor: burada da kopuşu temsil eden isim Platon oluyor.
Read more »

Marksizmin Aporia'sı: "Devlet" - Cengiz Baysoy

Resim
  Marksizmin Aporia'sı: "Devlet" - Cengiz Baysoy Marx, 1859’da Ekonomi Politiğin Eleştirisi ’ni kaleme alırken, düşüncesindeki mimariyi şöyle özetliyordu: “Burjuva iktisat sistemini şu sırayla inceliyorum: sermaye, toprak mülkiyeti, ücretli emek; devlet, dış ticaret, dünya pazarı. İlk üç başlık altında modern burjuva toplumun bölündüğü üç büyük sınıfın iktisadi varlık koşullarını inceliyorum; öteki üç başlığın birbirleriyle bağıntısı besbellidir.” [1]  Bu altı başlıktan ilk üçü kaleme alındı. Fakat diğer üçünün arasında bulunan “Devlet” başlığı üzerine, Marx herhangi bir kitap ya da makale yazmadı. Marx’ın “Devlet” üzerine düşüncelerini kitaplarının ve mektuplarının içerisinden derleyerek açığa çıkarabileceğimizi söyleyebiliriz. Bununla birlikte, Marx’ın devlet üzerine düşüncelerinin, teorik açıdan, Engels ve Lenin tarafından geliştirilmeye çalışıldığını da görmekteyiz. Pratik açıdan ise, Marx ve Engels’in devlet üzerine kendi teorik düşüncelerini Paris Komünü üzerinden, ...
Read more »

Aydınlanma ve Kadın Aklı - Emre Kahvecioğlu

Resim
  Aydınlanma ve Kadın Aklı - Emre Kahvecioğlu Aydınlanma dönemini incelemeye çalıştığımızda genel olarak birtakım kavramların öne çıktığını görürüz; hiç şüphesiz ki bu kavramlar arasında en çok incelemeye tabi tutulanlar arasında "akıl" yer alır. Aydınlanma ile birlikte akıl kavramının üzerine çalışan filozoflar ön plana çıkmıştır ve bununla birlikte de epistemoloji alanına duyulan ilgi de artmıştır. Öyle ki, bu dönemi "akıl çağı" olarak da isimlendirmek mümkündür.   Aklın merkeze alındığı pek çok kitap, yazı ya da makalede aklın nasıl kullanılması ve eğitilmesi gerektiği üzerine dönemin filozofları tarafından saptamalar yapılmıştır. Bu yazıda "akıl" denildiği zaman kimlerin aklının kapsandığı üzerine bir inceleme yapılmaya çalışılacaktır. Dönemin filozoflarının nazarında akıl sadece belirli bir grup insanı mı kapsamaktadır yoksa bütün bir insan türünü kapsayacak biçimde mi kurgulanmıştır sorusunu ve benzer soruları cevaplayabilmek adına, ilk olarak Wollst...
Read more »

Kierkegaard Eserlerinde Varoluş İzleri - Sibel Güneş

Resim
  Kierkegaard Eserlerinde Varoluş İzleri - Sibel Güneş  Kierkegaard eserlerini genel teamüllerin aksine farklı bir tarzda okurlarına sunar. Hikayelerinin çoğunda eser sahibi olarak kendi ismini kullanmak yerine farklı takma adlar kullanmış ve böylece hem yazarı hem de öznel yaşantıları kurgusal karakterler ortaya çıkarmıştır. Bu kurgusal karakterlerin taşıdığı özellikler tek bir insanın farklı yönleri olabildiği gibi farklı insanların ortak yönleri olarak da ele alınabilir. “Bu özellikler aynı zamanda insanı bir benlik haline getiren özelliklerdir. Doğada bulunan tüm varlıklardan farklı olarak insanın varoluşu sadece bir zorunluluğun, nedensel bir bağın sonucu olarak ortaya çıkmaz. İnsan bir yanıyla doğanın bir parçası olsa da aklı, inançları, tarihselliği ve en önemlisi özgürlüğüyle farklı bir yapıdadır. Kierkegaard insanın bu kompleks yapısını insanın bir sentez olduğu fikriyle açıklar .“ [1] İnsan düşüncelerinin, hissettiklerinin ve eylemlerinin bir sentezidir. Va...
Read more »