Makaleler

Tüm makaleleri görmek için tıklayınız.

Bu blogdaki popüler yayınlar

İmgeler, İzler ve Sanatın Doğuşu: Lascaux Mağara Resimleri Üzerine Düşünmek - Mehmet Şiray

Resim
  İmgeler, İzler ve Sanatın Doğuşu: Lascaux Mağara Resimleri Üzerine Düşünmek - Mehmet Şiray  1. Giriş  André Leroi-Gourhan 1964’te yayınladığı Jest ve Söz adlı eserinde “düşüncenin maddi sembollerle ifade edilmesinin evrimini ele almayı” önermiştir (Leroi-Gourhan, 1993: 187). Leroi-Gourhan, özellikle sanat tarihi ve antropoloji çalışmalarında Paleolitik çağda mağara resimleri merkez alınarak insan türleri üzerine sayısız çalışma yapılmasına rağmen figürasyon ve sanat arasındaki bağlantı üzerine yeterince düşünülmediğinin altını çizer. Ona göre, Antropoidlerin dillerinden bugüne uzanan temsilin köklerinde grafizm (grafik anlatım) yatmaktadır. Bu bakımdan, mağara resimleri hem insanın bilişsel evrimindeki hem de sembolik temsil yetisinin gelişimindeki merkezi unsurlar olarak değerlendirilir. Leroi-Gourhan, Paleolitik sanat biçimlerini yazının evrimi bağlamında grafizm kavramıyla ilişkilendirir. Nitekim, düşünmenin grafizm içermesi kanaati, grafik temsilin ya da img...
Read more »

Etiğin Kökeni Nereden Gelir?: Etik Bir Hakikat midir? Yanılsama mıdır? - Sibel Güneş

Resim
 Etiğin Kökeni Nereden Gelir?: Etik Bir Hakikat midir? Yanılsama mıdır? - Sibel Güneş İnsanlık rastlantısallığı sevmez. Hayatın her anında nasıl hareket edeceği, nasıl mutlu bir yaşam süreceği, hayatını nasıl daha değerli yaşayacağı ilgili kuralların olması onu belirsiz ve rastlantısal bir hayatın girdabında kurtarır. Bu kuralların çoğu hayatımızda etik kuralları olarak adlandırılır Burada etik kurallarının kaynağı sorunu ile karşılaşırız. İnsanlık tarihi kadar eski bir konu olan olan etik kaynağını nereden alır? Etik kuralları doğuştan gelen hakikatimiz midir? Etik yapısı itibariyle bir deney konusu olamayacağı gibi gelişimsel biyoloji de olduğu gibi bir evrimsel çizgide izlemez. Konu insanlık tarihi kadar da eskidir ama nesnel deneyimlerin üst üste konması da bizi direk bir açıklamaya götürmez. Böyle olunca filozofun etik projesi de ancak kendi savlarını yine kendi savlarıyla ispatlamaya çalıştığı bir proje olmaktadır. Bu projeyi ele alırken sadece bugünkü etik değerleri ele alıp...
Read more »

Cumhuriyet Sessizliği - Jean-Paul Sartre

Resim
  Cumhuriyet Sessizliği - Jean-Paul Sartre (Çev. ve Yazı: Melih İlbey Çetinkaya) Alman işgali altındayken olduğumuzdan daha özgür olmamıştık hiçbir zaman. Tüm haklarımızı kaybetmiştik, başta da konuşma hakkımızı; her gün yüzümüze karşı hakaret ediliyor ve susmamız gerekiyordu; işçi olarak, Yahudi olarak, siyasi mahkûm olarak kitleler halinde sürgün ediliyorduk. Duvarlarda, gazetelerde, beyaz perdede; her yerde zalimlerin bize dayatmak istediği o iğrenç 'kendimiz' imgesiyle karşılaşıyorduk: İşte tam da tüm bunlar yüzünden özgürlük. Nazi zehri düşüncelerimize kadar sızdığı için, her doğru düşünce bir fetihti; her şeye kadir bir polis bizi sessizliğe zorladığı için, her söz bir ilke beyanı kadar kıymetli hale gelmişti; avlandığımız için, her jestimiz bir bağlılığın ağırlığını taşıyordu. Mücadelemizin o çoğu zaman dehşet verici koşulları, nihayet bize 'insanlık durumu' denilen o parçalanmış, dayanılmaz vaziyeti makyajsız ve örtüsüz yaşama imkânı veriyordu. Mutlu zaman...
Read more »

Felsefe Sunumu Nasıl Yapılır? - Alper Yavuz

Resim
Felsefe Sunumu Nasıl Yapılır? -  Alper Yavuz   Bir felsefecinin en temel işi nedir diye sorulursa, bunun yanıtı kuşkusuz yazarlıktır. Her ne kadar Sokrates gibi aykırı örnekler olsa da bir felsefeci en başta yazdığı yazılar/kitaplar aracılığıyla değerlendirilir. Ancak bir felsefecinin tek işinin de yazı yazmak olduğu söylenemez. Farklı nedenlerle felsefecilerin düşüncelerini ya da çalışmalarını sözlü olarak sunmaları gerekir. Bu konuda ilk akla gelen zaten bir sözlü anlatımı gerektiren tez çalışmalarıdır. Yüksek lisans ve doktora tezlerinde, hem çalışmanın belirli aşamalarında (örneğin tez izleme komitesi toplantılarında) hem de sondaki savunma aşamasında bir sunum yapılması beklenir. Diğer türden yazılı çalışmalar için böyle bir gereklilik olmasa da felsefeciler gerek bir yazının hazırlık aşamasında dönütler almak gerekse sonrasında yazıyı tanıtmak için çalışmada savunulan görüşleri sözlü olarak sunarlar. Konferanslar, kongreler bu amaca hizmet ederler. Bir felsefecinin nasıl...
Read more »

Marksizmin Aporia'sı: "Devlet" - Cengiz Baysoy

Resim
  Marksizmin Aporia'sı: "Devlet" - Cengiz Baysoy Marx, 1859’da Ekonomi Politiğin Eleştirisi ’ni kaleme alırken, düşüncesindeki mimariyi şöyle özetliyordu: “Burjuva iktisat sistemini şu sırayla inceliyorum: sermaye, toprak mülkiyeti, ücretli emek; devlet, dış ticaret, dünya pazarı. İlk üç başlık altında modern burjuva toplumun bölündüğü üç büyük sınıfın iktisadi varlık koşullarını inceliyorum; öteki üç başlığın birbirleriyle bağıntısı besbellidir.” [1]  Bu altı başlıktan ilk üçü kaleme alındı. Fakat diğer üçünün arasında bulunan “Devlet” başlığı üzerine, Marx herhangi bir kitap ya da makale yazmadı. Marx’ın “Devlet” üzerine düşüncelerini kitaplarının ve mektuplarının içerisinden derleyerek açığa çıkarabileceğimizi söyleyebiliriz. Bununla birlikte, Marx’ın devlet üzerine düşüncelerinin, teorik açıdan, Engels ve Lenin tarafından geliştirilmeye çalışıldığını da görmekteyiz. Pratik açıdan ise, Marx ve Engels’in devlet üzerine kendi teorik düşüncelerini Paris Komünü üzerinden, ...
Read more »

Bir Felsefe Yazısı (Bu da dahil) Nasıl Okunur? Nasıl Planlanır? Nasıl Yazılır? - Jeff McLaughlin

Resim
Bir Felsefe Yazısı (Bu da dahil) Nasıl Okunur? Nasıl Planlanır? Nasıl Yazılır? - Jeff McLaughlin (çev. Eylem Hacımuratoğlu) Bir Felsefe Yazısı (Bu da dahil) Nasıl Okunur? Çiçeği burnunda bir felsefe öğrencisi misin? Bir felsefe yazısı nasıl yazılır, ilk iş olarak buna odaklanacaksın emin ol. Tedirgin olacaksın; şöyle dediğini duyar gibiyim: ”Aman tanrım, ‘Platon’un Mağara benzetmesi’ hakkında bir deneme yazmam gerek.” Ancak, seni kaygılandıran daha acil bir şey olacak: iyice kahrolmadan önünde duran felsefe metninin içine girebilmek, onu kavrayabilmek. Okunması beklenen bazı makalelerden anlam çıkarmak, felsefede yeni olanlara çoğu zaman zor gelir. Yüz yüze kalabileceğin sorunlar genellikle akademiden felsefecilerin yazma tarzlarına yabancı olman yüzünden sadece. Bu kısa sohbette bir felsefe makalesi ya da bir felsefe kitabı bölümü içinde nasıl yol alacağın hakkında bazı tavsiyelerde bulunacağım. İki uyarı ile başlayayım. Bir: Koltuk ya da yatakta uzanırken okuma… Muhtemelen çok geçmed...
Read more »

Anlatıya Fırlatılmışlık - Efe Can Akdeniz

Resim
  Anlatıya Fırlatılmışlık - Efe Can Akdeniz İnsan, anlatıyla  varolur . İnsanın olduğu her yerde anlatı (narrative), anlatının olduğu her yerde ise  biz  meydana gelir. Anlatı; simge, inanç, ideoloji, renk, dil ve bütün bunların toplamı olan  biz ’i temsil eder.  Biz ’in temsil ettiği şey aynı zamanda toplumsal yaşamın kendisini ve ereğini oluşturur. Peki insan neden anlatıda varolur? Ya da neden  biz ’i oluşturmak için bir anlatı gerekir? Anlatıdan nasıl arınılır? Anlatı Nedir? İnsan  hikayeler anlatan bir hayvan dır (Chul Han, 2025: 55). Ben bu yazıda hikaye yerine “anlatı”yı kullanacağım. Dolayısıyla; “İnsan, anlatıyla varolan bir hayvandır” diyeceğim. Anlatı, insan yaşamının amacını  daha en başından  belirleyen en temel unsurlardan biridir. Çünkü yaşanacaklardan habersiz olan insan, Heidegger’in deyişiyle kendini “dünyaya fırlatılmış” bir halde bulur. Buna göre insan varoluşun şartlarına dair bir tercih lüksünde değildir; aksine, ke...
Read more »

Kierkegaard Eserlerinde Varoluş İzleri - Sibel Güneş

Resim
  Kierkegaard Eserlerinde Varoluş İzleri - Sibel Güneş  Kierkegaard eserlerini genel teamüllerin aksine farklı bir tarzda okurlarına sunar. Hikayelerinin çoğunda eser sahibi olarak kendi ismini kullanmak yerine farklı takma adlar kullanmış ve böylece hem yazarı hem de öznel yaşantıları kurgusal karakterler ortaya çıkarmıştır. Bu kurgusal karakterlerin taşıdığı özellikler tek bir insanın farklı yönleri olabildiği gibi farklı insanların ortak yönleri olarak da ele alınabilir. “Bu özellikler aynı zamanda insanı bir benlik haline getiren özelliklerdir. Doğada bulunan tüm varlıklardan farklı olarak insanın varoluşu sadece bir zorunluluğun, nedensel bir bağın sonucu olarak ortaya çıkmaz. İnsan bir yanıyla doğanın bir parçası olsa da aklı, inançları, tarihselliği ve en önemlisi özgürlüğüyle farklı bir yapıdadır. Kierkegaard insanın bu kompleks yapısını insanın bir sentez olduğu fikriyle açıklar .“ [1] İnsan düşüncelerinin, hissettiklerinin ve eylemlerinin bir sentezidir. Va...
Read more »